Kontakt z nami

Jednolity rynek

Quo vadis, polityka spójności? Rozwój regionalny w Europie na rozdrożu

DZIELIĆ:

Opublikowany

on

By Thomas Schwab, starszy ekspert ds. ekonomii europejskiej w Bertelsmann Stiftung, bezpartyjnej fundacji z siedzibą w Gütersloh w Niemczech.

Polityka spójności, będąca podstawą rozwoju regionalnego Europy, znajduje się na kluczowym rozdrożu. Od dziesięcioleci odgrywa kluczową rolę w zmniejszaniu dysproporcji gospodarczych, społecznych i terytorialnych w UE. Jednakże ostatnie wyzwania wymagają pilnej uwagi i dostosowania.

Po pierwsze, polityka spójności funkcjonuje w zmieniającym się krajobrazie globalnym. Rosyjska inwazja na Ukrainę zaostrzyła globalną konkurencję handlową, a pilna potrzeba zajęcia się postępującymi zmianami klimatycznymi wprowadziła nowe priorytety. Zmiany te wpływają nierównomiernie na regiony i rodzą istotne pytania dotyczące równoważenia efektywności i równości. Zasadniczo wyzwanie polega na sprawiedliwym podziale korzyści przy jednoczesnym sprawiedliwym podziale kosztów. Polityka spójności, zakorzeniona w zaangażowaniu UE w uczynienie jednolitego rynku korzystnym dla wszystkich, musi ewoluować, aby sprostać tym nowym globalnym wymaganiom.

Pod względem finansowym polityka spójności jest znacząca i stanowi około jednej trzeciej wydatków UE, plasując się tuż za Wspólną Polityką Rolną (WPR). Ponieważ pojawiające się priorytety wymagają funduszy, a istniejące, takie jak transformacja ekologiczna, są niedofinansowane, konkurencja o zasoby finansowe UE nasila się. Sytuacja ta rodzi krytyczne pytania o skuteczność polityki spójności i zdolność regionów do maksymalnego wykorzystania funduszy spójności. Pomimo znaczących sukcesów, szczególnie w Europie Środkowo-Wschodniej, Polityka Spójności musi stale udowadniać swoją aktualność.

Należy udoskonalić konstrukcję polityki spójności. Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności (RRF), początkowo narzędzie reagowania kryzysowego, okazał się nowym podmiotem w rozwoju strukturalnym – do 2026 r. Charakteryzuje się bardziej scentralizowanym podejściem, omijającym wielopoziomowe sprawowanie rządów i udział zainteresowanych stron na szczeblu regionalnym oraz kładącym nacisk na budżetowanie zadaniowe z warunkami wstępnymi. Chociaż dostarcza cennych wniosków, nadal oczekuje się na kompleksową ocenę wpływu RRF. Niemniej jednak wywierana jest presja, aby włączyć budżetowanie zadaniowe i inne elementy do polityki spójności, aby zwiększyć jej skuteczność.

Polityka spójności musi także zapewniać większą synergię z innymi inicjatywami UE. Zasada spójności wykracza poza Politykę Spójności. Równowaga między równością a efektywnością stanowi wyzwanie w różnych obszarach polityki. Przykładowo wspieranie innowacji wiąże się z wyborem pomiędzy wspieraniem wiodących ośrodków badawczych w regionach rozwiniętych a uwalnianiem potencjału w obszarach słabiej rozwiniętych. Przejście na zieloną energię może również obiecywać zmniejszenie dysproporcji, czyniąc je z natury spójnymi, co wymaga dostosowania polityki.

reklama

Ponadto lepsze zintegrowanie krajowych programów rozwoju regionalnego z polityką spójności UE może zmaksymalizować wpływ i efektywność.

Najbliższe tygodnie i miesiące będą decydujące. 18 czerwca Rada do Spraw Ogólnych omówi politykę spójności, a następnie 2024 i 2029 czerwca Rada Europejska podejmie obrady w sprawie programu strategicznego na lata 27–28. Spotkania te będą kształtować przyszłość rozwoju regionalnego w całej UE. Wraz z objęciem urzędu przez nową Komisję jesienią i rozpoczynającymi się w przyszłym roku negocjacjami w sprawie kolejnych wieloletnich ram finansowych (WRF), polityka spójności znajdzie się w centrum debat politycznych.

Polityka spójności, a co za tym idzie, rozwój regionalny w Europie, stoi w obliczu kluczowych momentów. Nadchodzące decyzje Rady Europejskiej wytyczą drogę dla przyszłości tej polityki. Ulepszona polityka spójności z jasną misją, ulepszonym projektem i solidną podstawą finansową może mieć kluczowe znaczenie dla wysiłków Unii Europejskiej na rzecz sprostania globalnym wyzwaniom, poprawy jej pozycji w świecie i służyć jako szkielet integracji europejskiej, zgodnie z jej zamierzeniami początek.

Udostępnij ten artykuł:

EU Reporter publikuje artykuły z różnych źródeł zewnętrznych, które wyrażają szeroki zakres punktów widzenia. Stanowiska zajęte w tych artykułach niekoniecznie są stanowiskami EU Reporter.

Trendy